A
A Tipi Yatırım Fonu

Portföy değerinin aylık ağırlıklı ortalamasının en az %25'ini, devamlı olarak Türk şirketlerinin hisse senetlerine yatırmış olan fonlardır.

Altın ve Diğer Kıymetli Madenler fonu

Ulusal ve uluslararası borsalarda işlem görmekte olan altın ve diğer kıymetli madenler ile bu madenlere dayalı sermaye piyasası araçlarından oluşur. Fonun, portföy değerinin %51 i bu araçlardan oluşmaktadır.

Açığa Satış

 Spekülatif ya da korunma amacı ile sahip olunmayan menkul kıymetin ödünç alınarak satılması anlamında kullanılır.

Açık Piyasa İşlemleri (APİ)

TCMB’nin kısa vadeli faiz oranlarını belirlenen düzeyde oluşmasını sağlamak ve finansal piyasalardaki likiditeyi düzenlemek amacı ile genellikle hazine kağıtlarında alım-satım-geri alım vaadiyle satım-geri satım vaadiyle alım işlemleridir 

Ağırlıklı Ortalama Fiyat

Matematiksel bir ifade olup hisse için düşündüğümüzde, hissenin belirlenmiş bir periyotta; her bir gerçekleşen emir fiyatının, o fiyatla eşleşen emir miktarı ile çarpılıp, tüm gerçekleşen işlem miktarına bölünmesi ile çıkan sonuçtur.

Alış – Satış Farkı (Spread)

Herhangi bir kıymetin, alış ve satış fiyatı arasındaki farkı ifade eder. 

Alış (Bid)

 Piyasa katılımcılarının, piyasada işlem gören menkul kıymetleri almaya istekli oldukları fiyattır.

Amerikan Tipi Opsiyon

Vadesinden önce istenen herhangi bir tarihte opsiyon alıcısı tarafından kullanılabilen opsiyonlardır.


Aracı Kurum

Sermaye piyasası faaliyetinde bulunmak üzere Sermaye Piyasası Kurulu tarafından aracılık yetkisi verilmiş anonim ortaklıklardır.

Arbitraj

 Menkul kıymetler farklı piyasalarda işlem görebilirler. Genellikle aynı menkul kıymetin eş zamanlı olarak düşük fiyatlı piyasada alınıp yüksek fiyatlı piyasada satılması işlemidir. 

Asit Test Oranı

 Dönen varlıkların stoklardan çıkarılıp, kısa vadeli borçlara bölümü ile ortaya çıkan orandır. Stok taşımayan şirketler için bir anlam ifade etmez. Likidite Oranı-Çabuk Oran olarak ta kullanılmaktadır.

Avrupa Tipi Opsiyon

Sadece vade tarihinde opsiyon alıcısı tarafından kullanılabilen opsiyonlardır.

Ayı Piyasası

Piyasaların düşme eğiliminde olduğu ya da düşüş yönlü bir algının olduğu piyasa şeklinde yorumlanabilir. Teknik analistler genellikle piyasanın, gördüğü en yüksek seviyeden %20 oranında düşüş ile bu piyasaya girildiğini belirtir.


B
Bağlı Ortaklık

İşletmenin doğrudan veya dolaylı olarak en az % 50 oranında oy hakkına veya en az bu oranda yönetim çoğunluğunu seçme hakkına sahip olduğu iştiraklerdir.

Bankalar arası para piyasası

TCMB’nin gözetimi altında, fon fazlası ve fon ihtiyacı olan bankaların işlem yaptığı piyasalardır. Kısa vadeli fon hareketleri gerçekleşmektedir. TCMB’nin bu piyasada bizzat alıcı ve satıcı rolü de vardır. 

Basit Faiz

 Bir yatırımın, yatırım dönemi süresince sadece anaparasının kazandığı faiz oranıdır.

Başabaşta Opsiyon

 Dayanak varlığın piyasa fiyatının opsiyon sözleşmesindeki kullanım fiyatına eşit olduğu opsiyona verilen isim. 

Başlangıç Teminatı

Vadeli işlem piyasalarında işlem yapıldığında söz konusu işlemin tescili için takas merkezi hesabına yatırılması zorunlu olan ilk teminata verilen isim. 

Baz Fiyat

Bir seans süresince o hisse senedinin işlem görebileceği en üst ve en alt fiyat limitlerinin belirlenmesinde esas teşkil eden fiyattır.

Bedelli Sermaye Artırımı

Şirketlerin sermayelerini güçlendirmek ve/veya fon ihtiyaçlarını karşılamak amacı ile bedel karşılığında hisse senedi dağıtarak sermayeyi artırma işlemidir.


Bedelsiz Sermaye Artırımı

Anonim ortaklıkların, iç kaynaklarından yaptıkları sermaye artırımı karşılığı çıkardıkları hisse senetlerini bir bedel almaksızın ortaklarına dağıtarak gerçekleştirdikleri sermaye artırımlarına verilen isim. 

Beta Katsayısı

Piyasadaki bir birimlik değişimin menkul kıymette oluşturduğu etkiyi/hassasiyeti gösteren katsayıdır. Beta katsayısında 1 sayısı referans kabul edilir. Örneğin; Beta katsayısı 1,1 olan menkul kıymet , piyasa %1 yükselirse , %1,1 yükseleceğini teorik olarak gösterir.

Bileşik Faiz

 Her dönem, bir önceki dönem elde edilen faizin anaparaya eklenerek yeniden faize yatırılması durumunda elde edilen getiriyi gösteren orandır. 

Binom Opsiyon Fiyatlama Modeli

 Amerikan tipi opsiyon fiyatı hesaplamada kullanılan ve kısa bir zaman diliminde finansal varlık fiyatlarında iki yönde (binomial) değişim olacağı esasına dayanan modelidir. Cox-Ross-Rubinstein tarafından 1979 yılında geliştirilmiştir.

Birincil Piyasalar

İlk ihraçların yapıldığı piyasadır.

Black Scholes Opsiyon Fiyatlama Modeli

Avrupa türü opsiyon fiyatlarını temettü oranı, risksiz faiz oranı, volatilite gibi temel verileri baz alarak hesaplamak üzere Fisher Black ve Myron Scholes tarafından 1973 yılında geliştirilen modeldir 

Boğa Piyasası

 Piyasanın genel olarak iyimser olduğu veya olacağı beklentisi ile yatırımların yapıldığı piyasadır Teknik analistler genellikle piyasanın , gördüğü en düşük seviyeden %20 oranında yükseliş ile bu piyasaya girildiğini belirtir. 

Bono

 Vadesi 1 yıldan kısa olan, çıkaran kurum tarafından öngörülen vade sonunda belli bir bedelin ödenmesinin taahhüt edildiği menkul kıymetlere verilen isim. 

Borsa Fiyatı

Borsada işlem görmeye başlayan hisse senetlerinin, borsadaki arz ve talep koşullarına göre oluşan fiyatıdır.

Borsa Payı

Pazar’da yapılan işlemler için tarafların her birinden ayrı ayrı, işlem tutarı üzerinden Borsa Yönetim Kurulu'nca belirlenen oranlar üzerinden hesaplanan ücret, Borsa payı olarak Borsa tarafından tahsil edilir.

Broker

Belli bir komisyon karşılığı alım/satım işlemlerine aracılık eden, işlemleri kendi adına ancak taraf olduğu kişi veya kurumlar hesabına yapan işlemcilere verilen isimdir.

C
Call Opsiyonu

 Alım opsiyonu anlamına gelmektedir.

Cari Oran

 Dönen Varlıklar’ın Kısa Vadeli Borçlar’a oranıdır. Şirketin dönen varlıklarının şirketin kısa vadeli yükümlülükleri olan cari pasiflerini ne ölçüde karşıladığını gösterir. Bu oranın 1 in altında olması şirketin borç ödeme sorunu olma ihtimalini işaret eder. 

D
Dealer

Alım-satım işlemlerinde kendi nam ve hesabına hareket eden kişi ve kurumlara verilen isim. 

Defter Değeri

Bir işletmenin öz sermaye toplamının pay senedi sayısına bölünmesiyle belirlenir.

Delta

Opsiyonun dayanak varlığının fiyatı bir birim değiştiğinde, opsiyon primindeki değişimin ne kadar olacağını gösteren oran.

Depo Sertifikası

Yerel bir saklama kuruluşunda depo edilen yabancı menkul kıymetleri temsilen çıkarılan ve bu menkul kıymetlerin verdiği hakları aynen sağlayan, bunlara özdeş, hamiline yazılı, nominal değeri temsil ettiği yabancı menkul kıymetin para birimi cinsinden ifade edilen sermaye piyasası aracıdır.

Devlet İç Borçlanma Senetleri

Devletin cari yıl bütçe kanununa dayanarak, bütçe açıklarının finansmanı amacıyla çıkarmış olduğu borçlanma senetlerinin genel adıdır.

Devlet Tahvili

Hazine Müsteşarlığı tarafından itibari kıymetleri eşit ve ibareleri ayni olmak üzere çıkartılan borç senetleridir.

Devre Kesiciler

Menkul kıymet borsalarında piyasanın belirlenen bir süre içerisinde, belirlenen bir seviyede düşüş göstermesi durumunda, hisse senedi ve vadeli endeks piyasalarında, alış ve satış emirlerindeki dengesizlik nedeniyle oluşabilecek aşırı düşüşlerin önlenebilmesi amacıyla, işlemlerin geçici olarak durdurulması uygulamasıdır. 

Dönen Varlıklar

Firmanın nakit varlıkları ile bir yıl ve daha kısa sürede nakde çevrilebilecek varlıklarının izlendiği bilanço bölümüdür

Duran Varlıklar

Bir yıldan (faaliyet döneminden) uzun süre için, işletme faaliyetlerinde kullanılmak üzere elde edilen ve bir yıldan kısa sürede nakde çevrilmesi, tüketilmesi düşünülmeyen ya da kısa sürede nakde döndürülme niteliği taşımayan işletme varlıklarıdır. 

F
Faiz

Paranın kullanım bedelidir.

Finansman Bonoları

İhraççıların borçlu sıfatıyla düzenleyip Kurul kaydına alınmak suretiyle ihraç ederek sattıkları emre veya hamiline yazılı menkul kıymet niteliğindeki kıymetli evraktır. Finansman bonolarının vadesi 60 günden az 720 günden çok olmamak üzere ihraççı tarafından belirlenir.

Fiyat Adımı

Her hisse senedi fiyatı için bir defada gerçekleşebilecek en küçük fiyat değişimidir.

Fiyat Marjı / Fiyat Aralığı

Bir hisse senedi için seans içinde önerilebilecek en düşük ve en yüksek fiyatlar o hisse senedinin Fiyat Marjı/Fiyat Aralığını oluşturur.

Fiyat Önceliği

Hisse Senetleri Piyasası'nda daha düşük fiyatlı satım emirlerinin, daha yüksek fiyatlı satım emirlerinden; daha yüksek fiyatlı alım emirlerinin, daha düşük fiyatlı alım emirlerinden önce karşılanmasını ifade eder.

Fiziki Teslimat

Bir opsiyonun kullanılması sonucu veya vadeli işlem sözleşmesinin vadesinin dolması sonucu dayanak varlığın belirlenmiş standart özellikleri ile alıcıya teslimidir.


Forward İşlemler

Belli bir kıymetin önceden belirlenmiş bir fiyattan yine önceden belirlenmiş bir tarihte teslim edilmesini öngörür. 

Futures Piyasaları

Belli bir kıymetin önceden belirlenmiş bir fiyattan yine önceden belirlenmiş bir tarihte teslim edilmesini öngörür. Forward piyasalardan farkı, organize piyasalarda standartlaştırılmış (bir kontratın miktarı, kontratların piyasaya çıkış tarihleri, marjin adı altında bir teminat sistemine sahip olunması gibi) kontratlar üzerinden işlem görmesidir. 

G
Gama

Opsiyonun dayanak varlığının fiyatı bir birim değiştiğinde, opsiyon deltasındaki değişimin ne kadar olacağını gösteren oran.


Gayrimenkul Sertifikaları

İnşa edilecek veya edilmekte olan gayrimenkul projelerinin finansmanında kullanılmak üzere ihraç edilen, nominal değeri eşit hamiline yazılı menkul kıymettir.

Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları

Gayrimenkullere, gayrimenkule dayalı sermaye piyasası araçlarına, gayrimenkul projelerine, gayrimenkule dayalı haklara ve sermaye piyasası araçlarına yatırım yapabilen, belirli projeleri gerçekleştirmek üzere TTK Çerçevesinde yeni bir anonim şirket olarak ani usulde kurulabildikleri gibi, daha önce kurulmuş şirketlerin esas sözleşmelerini Sermaye Piyasası Kurulu'nun düzenlemelerine uygun olarak değiştirerek, gayrimenkul yatırım ortaklığına "dönüşmeleri" mümkün olan ortaklıklardır. Her iki şekilde de GYO’ların kuruluşunun veya dönüşümünün Kurul’ca uygun görülmesi gerekmektedir. GYO’lar sadece gayrimenkule dayalı portföy işletmeciliği faaliyeti kapsamında faaliyet gösterebilir. "

Gelir Ortaklığı Senetleri

Köprü, baraj, elektrik santralı, karayolu, demiryolu, telekomünikasyon sistemleri ile sivil kullanıma yönelik deniz ve hava limanları ile benzerlerinden, kamu kurum ve kuruluşlarına ait olanlarının gelirlerine ortak olunması için çıkarılan senetlerdir.

Gerçekleşmezse İptal Et Emir

Girildiği anda, pasifte karşı tarafta bekleyen emirlerin durumuna göre emrin tamamının gerçekleşmesi, aksi takdirde tamamının iptal edilmesi için kullanılan emir türüdür.

Grup Fonu

En az % 51'i belirli bir topluluğun menkul kıymetlerine yatırılan fonlara verilen isim.

S
Satım Opsiyonu

Satım opsiyonu, belirli bir vadede veya vadeye kadar, önceden belirlenen fiyat üzerinden, belli miktar ve nitelikteki dayanak varlığı satma hakkını veren sözleşmelerdir.

Satış (Ask, Offer) Fiyatı

Piyasa katılımcılarının, piyasada işlem gören menkul kıymetleri satmaya istekli oldukları fiyattır.

Sektör fonu

En az % 51'i belirli bir sektörü oluşturan ortaklık menkul kıymetlerine yatırılan fonlara verilen isim.

Serbest Yatırım Fonu (Hedge Fon)

Katılma payları sadece nitelikli yatırımcılara satılmak üzere kurulmuş olan yatırım fonları şeklinde tanımlanabilir. Bununla birlikte hedge fonlar sayesinde yatırımcı, kısa ve uzun pozisyon alabilmekte, arbitraj stratejileri uygulayabilmekte, değerinin altında fiyatlanmış bir menkul kıymeti aynı anda hem alıp hem satabilmekte, opsiyonlara veya tahvillere yatırım yapabilmekte ve düşük risk altında yüksek getiri elde etme imkanı taşıyan her türlü piyasada yatırım yapabilmektedir.

Sermaye Piyasası Kurulu

Tasarrufların menkul kıymetlere yatırılarak halkın iktisadi kalkınmaya etkin ve yaygın bir şekilde katılmasını sağlamak amacıyla; sermaye piyasasının güven, açıklık ve kararlılık içinde çalışmasını, tasarruf sahiplerinin hak ve yararlarının korunmasını, düzenlemek ve denetlemek üzere kurulan idari ve mali özerkliğe sahip düzenleyici ve denetleyici kamu kurumudur.

Spot Piyasa

Bir ürünün alış veya satışının işlem tarihinde belirlenen fiyat üzerinde en çok iki iş günü sonrasında gerçekleştirildiği piyasadır.

Sürdürme Teminatı

Yatırımcının mevcut pozisyonunu taşıyabilmesi için bulunması gereken minimum teminat miktarıdır.

Sukuk (Kira Sertifikası)

Faizsiz bono olarak nitelendirilmektedir. Eşit değerli sertifikalardır. Bölünmez hisselerle sahiplik yetkisini temsil ederler. İhraca konu varlıklar üzerinde sertifika sahipleri lehine hak tesisini sağlarlar. Genel olarak dayanak varlıklar bir özel amaçlı şirkete (VKŞ) devredilir. Varlıklardan doğan gelirler üzerinden hak tesis ederler. İkincil piyasalarda işlem görebilirler. Sabit veya değişken getiri sağlayabilirler. Borç enstrümanı değildirler. Temelinde mutlaka bir dayanak varlık bulunmaktadır.